أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)

77

تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")

تجارت مكه به دليل داشتن موقعيت خاص خود در واقع شدن بر سر راه تجارت عطرها و غلات و انواع لباسها ، در ميان جنوب و شمال ، موقعيت استراتژيك ممتازى داشت . بازارهاى آن مملو از تاجرانى بود كه به سمت شمال ، به شام مىرفتند يا در سمت جنوب عازم يمن مىشدند . اينان محصولات افريقايى مانند آرد ، صمغ ، عاج و فلزات ( طلا ) را از طريق يمن انتقال مىدادند ؛ همانطور كه پوست ، بخور و لباس را از يمن به نقاط ديگر مىبردند ، يا از عراق ادويه‌جات هندى و از مصر و شام روغن ، غلات ، اسلحه ، حرير و شراب به جاهاى ديگر مىبردند . « 1 » مردمان اين شهر در تجارت مهارت يافته ، سرمايه‌هايشان را فزونى دادند ، به طورى كه كاروان تجارى آن در زمان جنگ بدر به يك هزار شتر رسيده بود . به علاوهء پنجاه هزار دينار اموال منقول كه در ميان بارهايشان بود ، گاه كاروان آنان تا دو هزار و پانصد شتر مىرسيد . ارزش مادى اين كاروان در مقايسه با ثروت‌هايى كه در آن دوره بود ، بسيار بالا بود . ثروت قريش به حدى زياد بود كه در جريان جنگ بدر ، آنان حاضر شدند براى هر اسير خود ، بين هزار تا چهارهزار درهم بپردازند ، مگر كسانى كه پيامبر صلى الله عليه و آله آنان را معاف كرد . « 2 » مكه از مهم‌ترين مراكز صرّافى در جهان قديم بود و تاجر از هر شهر و ديارى كه بود كالايش براى وارد شدن يا صادر گشتن امنيت داشت . گاه براى خريد كالاهايى كه مىخواست ، به پول زيادى نياز داشت كه صرّافىهاى مكه مانند بانك‌هاى امروزى به او قرض مىدادند و گاه بدهى بالا مىآورد كه در آن صورت هر روز بر ربايش افزوده مىشد و به زحمت مىافتاد . اين ادامه داشت تا وقتى كه قرآن آمد و ربا را تحريم كرد .

--> ( 1 ) . اخبار مكه ازرقى ، ج 2 ، ص 55 ( 2 ) . مردم در آن روزگار با دينارهاى رومى بيزنطى معامله مىكردند . همچنين با درهم‌هاى ساسانى كه از نقره بود . چنان كه از سكه‌هاى دولت حميرى هم در يمن استفاده مىكردند . عرب‌ها تنها در دوران بنى اميه سكه ضرب كردند كه شرحش خواهد آمد .